ආයුබෝවන්,
මම වෛද්ය හර්ෂණ නිරියෙල්ල. අද අපි කතා කරන්නේ අපේ නිරෝගී ජීවිතයට ගොඩක් වැදගත් දෙයක් ගැනයි. ඒ තමයි ආයුර්වේදයට අනුව අපේ ශරීර ස්වභාවය, එහෙමත් නැත්නම් දෝෂය හඳුනාගැනීම. මේක හරිම සරල දෙයක්. ඒත් අපේ සෞඛ්යයට ලොකු වෙනසක් කරන්න පුළුවන්.
අපි හැමෝම එක වගේ නෙවෙයි. නේද? සමහරු ඉක්මනින් තරහා යනවා. තව සමහරුන්ට සීතල දරාගන්න අමාරුයි. තවත් අය ටිකක් කම්මැලි වෙන්න පුළුවන්. මේ හැමදේටම ආයුර්වේදයේ ලස්සන පැහැදිලි කිරීමක් තියෙනවා. ඒ තමයි දෝෂ සංකල්පය. ඔබේ ආයුර්වේද දෝෂය හඳුනාගැනීම ඔබට ඔබේ ශරීරය ගැන හොඳ අවබෝධයක් ලබා දෙනවා.
දෝෂ කියන්නේ මොනවාද?
ආයුර්වේදයට අනුව අපේ ශරීරය සෑදී තියෙන්නේ පංච මහා භූත වලින්. ඒ කියන්නේ පෘථිවි, ජල, තේජස්, වායු, ආකාශ කියන මූලද්රව්ය පහෙන්. මේ මූලද්රව්ය එකතු වෙලා තමයි දෝෂ තුන හදනවා. ඒ තමයි වාත, පිත්ත, කෆ. මේ දෝෂ තුන අපේ ශරීරයේ ක්රියාකාරිත්වය පාලනය කරනවා. හැමෝටම මේ දෝෂ තුනම තියෙනවා. ඒත් එක් එක් කෙනාට මේවායේ ප්රමාණයන් වෙනස්. ඒක තමයි අපේ ශරීර ස්වභාවය තීරණය කරන්නේ.
දැන් අපි බලමු මේ දෝෂ තුන මොනවාද කියලා. ඒ වගේම ඒ දෝෂ තියෙන අයගේ ලක්ෂණ මොනවාද කියලා.
වාත දෝෂය
වාත දෝෂය කියන්නේ වායු සහ ආකාශ මූලද්රව්ය වලින් හැදෙන දෙයක්. මේ දෝෂය තියෙන අය සාමාන්යයෙන් හරිම ක්රියාශීලීයි. වේගවත්. ඔවුන්ගේ ශරීරය සිහින් වෙන්න පුළුවන්. සමහරවිට ඔවුන් ඉක්මනින් මහත් වෙන්නෙත් නැහැ. ඔවුන් සීතලට කැමති නැහැ. ඉක්මනින් හති වැටෙනවා.
- ශාරීරික ලක්ෂණ: සිහින් සිරුරක්. වියළි සමක්. කුඩා ඇස්. ඉක්මනින් සීතල වෙනවා. බර අඩුයි.
- මානසික ලක්ෂණ: ඉක්මනින් දේවල් ඉගෙන ගන්නවා. ඉක්මනින් අමතක වෙනවා. නිර්මාණශීලීයි. ටිකක් නොසන්සුන්. හදිසි තීරණ ගන්නවා. නින්ද අඩුවෙන් ලැබෙනවා.
- සෞඛ්ය ගැටලු: සන්ධි වේදනා. මල බද්ධය. බඩ පිපුම. කාංසාව. නින්ද නොයාම.
ඔබ වාත දෝෂය ප්රබල කෙනෙක් නම්, උණුසුම් ආහාර ගන්න. හොඳින් විවේක ගන්න. මසාජ් කිරීම හරිම හොඳයි. මනස සන්සුන් කරගන්න භාවනාව වැනි දේ ප්රයෝජනවත් වේවි.
පිත්ත දෝෂය
පිත්ත දෝෂය හැදෙන්නේ තේජස් සහ ජල මූලද්රව්ය වලින්. මේ දෝෂය තියෙන අය හරිම තියුණුයි. බුද්ධිමත්. නායකත්ව ගුණාංග තියෙනවා. ඔවුන්ට ඉක්මනින් කේන්ති යනවා. උණුසුමට කැමති නැහැ.
- ශාරීරික ලක්ෂණ: මධ්යස්ථ ශරීරයක්. හොඳ ආහාර රුචියක්. උණුසුම් සම. ශක්තිමත් ආහාර දිරවීමක්. ඉක්මනින් දාඩිය දමනවා.
- මානසික ලක්ෂණ: තියුණු මතක ශක්තියක්. ඉක්මනින් කේන්ති යනවා. තරඟකාරීයි. නායකත්ව ගුණාංග තියෙනවා. හොඳට සැලසුම් කරනවා.
- සෞඛ්ය ගැටලු: ඇසිඩ් රිෆ්ලක්ස්. සමේ රෝග. හෘද රෝග. අධි රුධිර පීඩනය. උණ.
පිත්ත දෝෂය ප්රබල අය සිසිල් ආහාර ගන්න. තරහා පාලනය කරන්න ඉගෙන ගන්න. තරඟකාරීත්වය අඩු කරගන්න උත්සාහ කරන්න. සිසිල් ජලයෙන් ස්නානය කිරීම හොඳයි.
කෆ දෝෂය
කෆ දෝෂය හැදෙන්නේ පෘථිවි සහ ජල මූලද්රව්ය වලින්. මේ දෝෂය තියෙන අය සන්සුන්. ඉවසිලිවන්තයි. ආදරණීයයි. ඔවුන් ටිකක් කම්මැලි වෙන්න පුළුවන්. බර වැඩි වෙන්නත් පුළුවන්.
- ශාරීරික ලක්ෂණ: ශක්තිමත්, මහත සිරුරක්. සිනිඳු සමක්. විශාල ඇස්. හොඳ විඳදරාගැනීමක්. සෙමින් බර අඩු වෙනවා.
- මානසික ලක්ෂණ: ඉවසිලිවන්තයි. ආදරණීයයි. ස්ථාවරයි. ඉක්මනින් දේවල් මතක තියාගන්නවා. අලුත් දේවල් වලට ටිකක් අකමැතියි.
- සෞඛ්ය ගැටලු: සෙම්ප්රතිශ්යා. ඇදුම. දියවැඩියාව. තරබාරුකම. මානසික අවපීඩනය.
කෆ දෝෂය ප්රබල අය සැහැල්ලු ආහාර ගන්න. ක්රියාශීලී වෙන්න. නිතිපතා ව්යායාම කරන්න. උණුසුම් පරිසරයක ඉන්න.
ඔබේ දෝෂය හඳුනාගන්නේ කොහොමද?
දැන් ඔබට හිතුණාද, "මම මොන දෝෂයද?" කියලා. ඔබේ ප්රධාන දෝෂය තනි එකක් වෙන්න පුළුවන්. එහෙමත් නැත්නම් දෝෂ දෙකක මිශ්රණයක් වෙන්නත් පුළුවන්. උදාහරණයක් විදියට වාත-පිත්ත, පිත්ත-කෆ, හෝ වාත-කෆ වගේ. සමහරවිට දෝෂ තුනම සමබරව තියෙන්නත් පුළුවන්.
ඔබට මේ ගැන තවත් දැනගන්න අවශ්ය නම්, අපේ කෙටි ආයුර්වේද ප්රශ්නාවලියක් තියෙනවා. ඒක සම්පූර්ණ කරලා ඔබේ දෝෂය ගැන මූලික අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන්. මෙතනින් ගිහින් බලන්න: [/quiz].
ඒත් මතක තියාගන්න. මේවා මූලික දේවල් විතරයි. ඔබේ සැබෑ ශරීර ස්වභාවය, එහෙමත් නැත්නම් ප්රකෘතිය හරියටම දැනගන්න නම් පළපුරුදු ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙක් හමුවෙන එක තමයි හොඳම දේ. ඔවුන්ට ඔබේ නාඩි පරීක්ෂා කරලා, ඔබේ ජීවන රටාව ගැන කතා කරලා නිවැරදි තොරතුරු දෙන්න පුළුවන්.
මේ දැනුම වැදගත් ඇයි?
ඔබේ ආයුර්වේද දෝෂය හඳුනාගැනීම කියන්නේ ඔබේ සෞඛ්යය නඩත්තු කරන්න තියෙන හරිම බලගතු මෙවලමක්. ඔබේ ශරීර ස්වභාවයට ගැලපෙන ආහාර, ව්යායාම, ජීවන රටාවක් තෝරාගන්න පුළුවන්. එතකොට ලෙඩ රෝග වලින් ඈත් වෙලා නිරෝගීව ඉන්න පුළුවන්.
උදාහරණයක් විදියට, වාත දෝෂය තියෙන කෙනෙක් සීතල, වියළි ආහාර කනවා නම්, ඒ දෝෂය තවත් වැඩි වෙන්න පුළුවන්. එතකොට එයාලට සන්ධි වේදනා වගේ ප්රශ්න ඇතිවෙන්න තියෙන ඉඩ වැඩියි. පිත්ත දෝෂය වැඩි කෙනෙක් අධිකව කුළුබඩු සහිත ආහාර ගත්තොත් ඉක්මනින් කේන්ති යාම, ඇසිඩ් රිෆ්ලක්ස් වගේ දේවල් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. කෆ දෝෂය තියෙන කෙනෙක් ක්රියාශීලී නොවී ඉඳියොත් බර වැඩිවීම, සෙම්ප්රතිශ්යා වගේ දේවල් වලට ගොදුරු වෙන්න පුළුවන්.
මේ දැනුමෙන් අපි අසමතුලිතතා ඇතිවෙන්න කලින් හඳුනාගෙන ඒවා නිවැරදි කරගන්න පුළුවන්. ආතතිය කියන්නේ අද ගොඩක් අය මුහුණ දෙන ප්රශ්නයක්. ඔබේ දෝෂයට අනුව ආතතියට මුහුණ දෙන ආකාරය වෙනස් වෙනවා. ආතතිය කළමනාකරණය කරගන්න හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම ගොඩක් වැදගත්. මේ ගැන තවත් දැනගන්න: [/breathing-exercise].
සමබරව ජීවත් වෙමු
ආයුර්වේදය කියන්නේ නිකම්ම බෙහෙත් කරන ශාස්ත්රයක් නෙවෙයි. ඒක අපේ ජීවිතය සමබරව තියාගන්න උගන්වන ජීවන දර්ශනයක්. ඔබේ දෝෂය හඳුනාගැනීමෙන් ඔබට ඒ දර්ශනයට අනුව ජීවත් වෙන්න පුළුවන්.
අපි හැමෝම අපේ ශරීරය ගැන හිතන්න ඕනේ. එයට ආදරය කරන්න ඕනේ. නිරෝගී ජීවිතයක් කියන්නේ සතුටින් ඉන්න තියෙන හොඳම මාර්ගය. මේ ගැන තවත් විස්තර දැනගන්න කැමති නම්, මගේ අලුත්ම පොත කියවන්න: [/book].
මේ දැනුමෙන් ඔබේ ජීවිතය වඩාත් සෞඛ්ය සම්පන්න, සතුටුදායක එකක් කරගන්න ඔබට පුළුවන් වේවි. ඔබේ ශරීරයට සවන් දෙන්න. එහි අවශ්යතා තේරුම් ගන්න. නිරෝගීව ඉන්න.
By Dr. Harshana Niriella