සැමට ආයුබෝවන්. නිරෝගී ජීවිතයක් කියන්නේ හැමෝගෙම හීනයක්. ඒත් ඒකට පාර කොහෙන්ද? ආයුර්වේදය අපිට කියන්නේ අපි හැමෝම වෙනස් කියලා. මේ වෙනස තේරුම් ගන්න එක තමයි නිරෝගී ජීවිතයක පළමු පියවර. අද අපි කතා කරමු ආයුර්වේද දර්ශනයේ හදවත වන 'දෝෂ' ගැන. ආයුර්වේද දෝෂ කියන්නේ මොනවද? ඒවා අපේ සෞඛ්යයට බලපාන්නේ කොහොමද? මේ සියල්ල අද අපි සරලව කතා කරනවා.
දෝෂ කියන්නේ මොනවද?
ආයුර්වේදයට අනුව අපේ ශරීරය හැදිලා තියෙන්නේ මූලික බලශක්ති තුනකින්. මේවාට තමයි 'දෝෂ' කියලා කියන්නේ. ඒවා තමයි වත, පිත්ත, කඵ. මේ ආයුර්වේද දෝෂ තුන අපේ ශරීරයේ ව්යුහය, ක්රියාකාරීත්වය, මානසිකත්වය පාලනය කරනවා. අපි ඉපදෙනකොටම මේ දෝෂ තුනෙන් එකක් හෝ දෙකක් ප්රමුඛව තියෙනවා. ඒක තමයි අපේ 'ප්රකෘතිය'. මේ ප්රකෘතිය තේරුම් ගැනීම හරිම වැදගත්. අපිට ආවේණික ශරීර ස්වභාවය මේකෙන් තමයි තීරණය වෙන්නේ. නිරෝගීව ඉන්න නම් මේ දෝෂ තුන සමබරව තියාගන්න ඕනේ.
වත දෝෂය: වේගවත් බවේ ශක්තිය
වත දෝෂය හැදිලා තියෙන්නේ වාතයයි, ආකාශයයි කියන මූලද්රව්ය දෙකෙන්. චලනය, වේගය, සැහැල්ලු බව මේ අයගේ ප්රධාන ලක්ෂණ. වත ප්රමුඛ අය සාමාන්යයෙන් කෙට්ටු ශරීර ඇති, වේගවත් ගමන් බිමන් තියෙන අය. ඔවුන් ඉක්මන් තීරණ ගන්නවා. සිසිලට නම් මේ අය ටිකක් අකමැතියි. සම වියලි වෙන්න පුළුවන්. නිතර මලබද්ධය වගේ දේවල් තියෙන්නත් පුළුවන්. සිතුවිලි හරිම වේගයෙන් වෙනස් වෙනවා. කලාත්මක හැකියාවන් වැඩියි.
වත සමබරව තබාගන්න
වත සමබරව තියාගන්න නම් උණුසුම්, පෝෂණීය ආහාර ගන්න එක හොඳයි. නිතිපතා නින්ද වැදගත්. සන්සුන් පරිසරයක ඉන්න පුරුදු වෙන්න. ව්යායාමවලදී හෙමින් කරන යෝගා වගේ දේවල් හොඳයි. breathing-exercise වගේ දේවල් හරිම ප්රයෝජනවත්. උණුසුම් තෙල් සම්බාහනයක් ගන්න එකත් වත සමනය කරනවා. සීතල බීම වලින් ඈත් වෙන්න. රාත්රී ආහාරය සැහැල්ලුවට ගන්න.
පිත්ත දෝෂය: පරිවර්තනයේ ගින්න
පිත්ත දෝෂය හැදිලා තියෙන්නේ ගින්දරයි, ජලයයි කියන මූලද්රව්ය දෙකෙන්. උණුසුම, තියුණු බව, තෙල් සහිත බව මේ අයගේ ලක්ෂණ. පිත්ත ප්රමුඛ අය මධ්යස්ථ ශරීර ප්රමාණයකින් යුක්තයි. ඔවුන් තියුණු බුද්ධියක්, නායකත්ව ගුණාංග පෙන්නුම් කරනවා. උණුසුමට නම් මේ අය කැමති නැහැ. ඉක්මනින් කේන්ති යනවා. නිතර ඇසිඩ් ගතිය, සමේ රෝග එන්න පුළුවන්. මුහුණේ කුරුලෑ, ලප කැළැල් දකින්න පුළුවන්. තරඟකාරී ස්වභාවයක් තියෙනවා. නායකත්වය දෙන්න කැමතියි.
පිත්ත සමබරව තබාගන්න
පිත්ත සමබරව තියාගන්න සිසිල්, තිත්ත රස ආහාර ගන්න. කේන්ති පාලනය කරගන්න පුරුදු වෙන්න. මධ්යස්ථ ව්යායාම කරන්න. ගොඩක් තරඟකාරී දේවල්වලින් ඈත් වෙන්න. සීතල වතුරෙන් නාන්න. කෝපි, මිරිස් වගේ උණුසුම් ආහාර පාන සීමා කරන්න. නිතිපතා භාවනා කරන්න. සොබාදහම සමඟ කාලය ගත කරන්න. සන්සුන් සංගීතයට සවන් දෙන්න. හිරු එළියේ වැඩි වෙලාවක් ඉන්න එපා.
කඵ දෝෂය: ස්ථාවරත්වයේ භූමිය
කඵ දෝෂය හැදිලා තියෙන්නේ ජලයයි, පෘථිවියයි කියන මූලද්රව්ය දෙකෙන්. ස්ථාවරත්වය, බර, සිසිලස මේ අයගේ ලක්ෂණ. කඵ ප්රමුඛ අය මහතට නැඹුරු ශරීරයකින් යුක්තයි. ඔවුන් හරිම සන්සුන් ගති පෙන්නනවා. කරුණාවන්තයි. සෙම, මහත වැඩිවීම වගේ දේවල් නිතර එනවා. දෙයක් කරන්න ටිකක් කම්මැලියි. නමුත් හරිම විශ්වාසවන්තයි. හොඳ මතක ශක්තියක් තියෙනවා. ඔවුන් වෙනස්කම් වලට එච්චර කැමති නැහැ. නිතරම ස්ථාවරත්වය හොයනවා.
කඵ සමබරව තබාගන්න
කඵ සමබරව තියාගන්න නම් සැහැල්ලු, උණුසුම්, කුළුබඩු සහිත ආහාර ගන්න. නිතිපතා ව්යායාම කරන්න. උදේ පාන්දරින්ම නැගිටින්න පුරුදු වෙන්න. අලුත් දේවල් කරන්න උනන්දු වෙන්න. කම්මැලිකම අඩු කරගන්න එක වැදගත්. bmi එක පාලනය කරගන්න එකත් හරිම වැදගත්. සීනි, තෙල් සහිත ආහාර වලින් ඈත් වෙන්න. ක්රියාශීලීව ඉන්න. සති අන්තයේ විනෝද චාරිකා යන්න. ගෙදරට වෙලා ඉන්න එපා. අලුත් විනෝදාංශයක් පටන්ගන්න.
ඔබේ දෝෂය හඳුනාගන්නේ කොහොමද?
මේ ලක්ෂණ කියවද්දි ඔබට ඔබේ ස්වභාවය ගැන අදහසක් එන්න ඇති. ඒත් නිවැරදිව ඔබේ ආයුර්වේද දෝෂය දැනගන්න එක හරිම වැදගත්. ඒකට හොඳම දේ තමයි සුදුසුකම් ලත් ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙක් හමුවීම. ඔහුට ඔබේ නාඩි පරීක්ෂාවෙන්, ශරීර ස්වභාවය පරීක්ෂා කරලා නිවැරදිව කියන්න පුළුවන්. ඔබට මුලික දැනුමක් ගන්න අපේ quiz එකත් උදව් වේවි. වැඩි විස්තර දැනගන්න අපේ directory එක බලන්න.
දෝෂ සමබරව තබාගනිමු!
ඔබේ දෝෂය හඳුනාගත්තාම නිරෝගී ජීවිතයකට අවශ්ය දේ ඔබටම තීරණය කරන්න පුළුවන්. සමබර ආහාර වේලක්, නිවැරදි ව්යායාම, සන්සුන් මනසක්. මේවා තමයි ආයුර්වේදය නිරෝගී ජීවිතයකට දෙන මූලික උපදෙස්. සමහරවිට ඔබට ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙක්ගේ උපදෙස් ඕන වෙන්න පුළුවන්. ඒකට හොඳ පොත් පත් කියවන්න. අපේ book එක කියවලා බලන්න.
අවසාන වශයෙන්
නිරෝගී ජීවිතයකට, සතුටින් ඉන්න නම් ඔබේ ශරීර ස්වභාවය, ඔබේ ආයුර්වේද දෝෂය තේරුම් ගැනීම අත්යවශ්යයි. ඒක ස්වයං දැනුවත්භාවය වර්ධනය කරනවා. ඔබට අවශ්ය දේ හරියටම දැනගන්න පුළුවන්. මේ දැනුමෙන් ඔබට වඩා හොඳ, සතුටුදායක ජීවිතයක් ගොඩනගාගන්න පුළුවන්. ඔබේ දෝෂය හඳුනාගන්න. නිරෝගීව ඉන්න. සතුටින් ඉන්න.
By Dr. Harshana Niriella