ආයුබෝවන්! දොස්තර හාෂණා නිරියේලා මම. අද අපි කතා කරන්නේ අපේ ශරීරයේ දෝෂ වර්ග ගැන. ආයුර්වේදයේ තියෙන මේ සංකල්පය ගැන බොහෝ දෙනෙක් අහලා ඇති. ඒත් හරියටම දෝෂ වර්ග කියන්නේ මොනවාද, ඒවා අපිට බලපාන්නේ කොහොමද කියලා සමහර විට පැහැදිලි නැතුව ඇති. නීරෝගී දිවියකට අඩිතාලම දාගන්න මේ දැනුම ඉතා වැදගත්. ඔබේ ශරීරයේ ස්වභාවය අවබෝධ කරගන්න, ලෙඩ රෝග වලින් ඈත් වෙලා සතුටින් ජීවත් වෙන්න මේක හොඳම පටන්ගැන්මක්.
දෝෂ වර්ග කියන්නේ මොනවාද?
ආයුර්වේදයට අනුව, අපේ ශරීරයේ ස්වභාවය තීරණය වෙන්නේ ප්රධාන ශක්ති වර්ග තුනකින්. මේවා තමයි වාත, පිත්ත, කඵ කියන දෝෂ තුන. මේ දෝෂ තුන අපේ හැමෝටම තියෙනවා. ඒත් එක එක අයගේ ශරීරයේ මේවා තියෙන ප්රමාණය වෙනස්. මේ දෝෂ වර්ග ආයුර්වේද ශ්රී ලංකා සංස්කෘතියට ඉතා සමීපයි. මේවා සමබරව තියෙනවා නම් අපි නිරෝගීයි. එකක් වැඩි වුණොත්, නැත්නම් අඩු වුණොත් තමයි ලෙඩ රෝග එන්නේ. ඉතින්, මේවා මොනවාද, අපි ඒවා හඳුනා ගන්නේ කොහොමද කියලා බලමු.
වාත දෝෂය
වාත කියන්නේ අපේ ශරීරයේ චලනයට සම්බන්ධ ශක්තිය. හුස්ම ගැනීම, රුධිර සංසරණය, ස්නායු පද්ධතියේ ක්රියාකාරිත්වය වගේ දේවල් පාලනය කරන්නේ වාතය. වාතයේ ප්රධාන ගුණාංග තමයි වියළි බව, සීතල බව, සැහැල්ලු බව, සහ චලනය. මේ ගුණාංග ශරීරයේ සහ මනසේ ක්රියාකාරිත්වයට සෘජුවම බලපානවා.
වාත වැඩි අයගේ ස්වභාවය
වාත දෝෂය වැඩි අයට සාමාන්යයෙන් ශරීරය සිහින්, කෙට්ටු ස්වභාවයක් ගන්නවා. ඔවුන්ට සීතල දරාගන්න අමාරුයි. සම වියළි වෙන්න පුළුවන්, හිසකෙස් වලත් මේ තත්ත්වය දකින්න පුළුවන්. නින්දත් ටිකක් අඩාල වෙන්න පුළුවන්. සමහර විට නින්දට යන්න අමාරුයි. උදේටත් ඉක්මනින්ම ඇහැරෙනවා. ඔවුන්ගේ ආහාර ජීර්ණය අක්රමවත් වෙන්න පුළුවන්, මලබද්ධය වගේ ගැටලු එන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒත් ඔවුන් හරිම ක්රියාශීලීයි, ඉක්මනින් දේවල් ඉගෙන ගන්නවා. අලුත් අදහස් ගොඩක් තියෙනවා. හිත හරිම වේගවත්. ඒ නිසා නිතරම අලුත් අදහස් පහළ වෙනවා. ඒත් මේ වේගවත් බව නිසාම හිත නොසන්සුන් වෙන්නත් පුළුවන්. ඒ වගේ අයට තමයි නිතරම කනස්සලු බව, බය වගේ දේවල් දැනෙන්නේ. ඉක්මනින් බය වෙනවා, කලබල වෙනවා, හිතේ නොසන්සුන් බවක් තියෙනවා.
වාත සමබර කරගන්න
වාතය සමබර කරගන්න උණුසුම් කෑම කන්න. වියළි, සීතල ආහාර ගැනීමෙන් වළකින්න. නිතිපතා වැඩ කරන්න. ඒ වගේම හිත නිස්කලංකව තියාගන්න. වියළි බව නැති කරන්න හොඳින් වතුර බොන්න. තල තෙල් වගේ උණුසුම් තෙල් වර්ග ශරීරයේ ගාන්නත් පුළුවන්. උණුසුම් කෑම බීම ගැනීමෙන් ශරීරයේ සීතල බව අඩු වෙනවා. තෙල් සහිත ආහාර ගැනීමෙන් වියළි බව නැති වෙනවා. ඒ වගේම උදේට නිසි වේලාවට අවදි වෙලා, නිසි වේලාවට නින්දට යන එකත් වාත සමබරතාවයට හරිම වැදගත්.
පිත්ත දෝෂය
පිත්ත කියන්නේ අපේ ශරීරයේ පරිවෘත්තීය ක්රියාවලියට සහ ආහාර ජීර්ණයට සම්බන්ධ ශක්තිය. ශරීරයේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම, ආහාර ජීර්ණය කිරීම, බුද්ධිය වගේ දේවල් පාලනය කරන්නේ පිත්තය. පිත්තයේ ප්රධාන ගුණාංග තමයි උණුසුම් බව, තියුණු බව, තෙල් සහිත බව, සහ විනිවිද යන බව.
පිත්ත වැඩි අයගේ ස්වභාවය
පිත්ත දෝෂය වැඩි අයට සාමාන්යයෙන් මධ්යම ප්රමාණයේ ශරීරයක් තියෙනවා. ඔවුන්ට හොඳින් ආහාර ජීර්ණය වෙනවා. ශරීරය සාමාන්යයෙන් උණුසුම්. සමේ දද, කුරුලෑ වගේ දේවල් එන්න පුළුවන්. ඔවුන් හරිම බුද්ධිමත්, තීරණ ගන්න වේගවත්, නායකත්ව ගුණාංග තියෙනවා. ඔවුන්ට ඕනෑම දෙයක් සංවිධානය කරන්න පුළුවන්. හරිම අවධානයෙන් වැඩ කරනවා. ඒත් ඉක්මනින් කේන්ති ගන්නවා, සමහර වෙලාවට තද වචන පාවිච්චි කරනවා. තරගකාරී බව වැඩියි. කෝපය වැඩි වෙද්දී ඇස් රතුවීම, සමේ දැවිල්ල වගේ දේවල් එන්න පුළුවන්. ආම්ලිකතාවය වැඩිවීම, අම්ල පිත්තය වගේ ගැටලුත් එන්න පුළුවන්.
පිත්ත සමබර කරගන්න
පිත්ත සමබර කරගන්න සැර කෑම, තෙල් සහිත කෑම, ඇඹුල් කෑම අඩු කරන්න. සිසිල් ආහාර පාන ගන්න. උදාහරණයක් විදියට කටුක රසැති එළවළු, පළතුරු හොඳයි. හිරු එළියට නිරාවරණය වීම අඩු කරන්න. තරගකාරී ක්රියාකාරකම් වෙනුවට යෝගා, භාවනාව වගේ දේවල් කරන්න. කෝපය පාලනය කරගන්න ඉගෙන ගන්න එක හරිම වැදගත්. හිත සන්සුන් කරන ව්යායාම වල නිරත වෙන්න. තෙල් සහිත කෑම සහ අධික සැර ආහාර ගැනීමෙන් ශරීරයේ උෂ්ණත්වය තවත් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.
කඵ දෝෂය
කඵ කියන්නේ අපේ ශරීරයේ ස්ථාවරත්වයට, ව්යුහයට, සහ ලිහිසිකාරකත්වයට සම්බන්ධ ශක්තිය. සන්ධි ලිහිසි කිරීම, පටක ගොඩනැගීම, ශරීරයට ශක්තිය ලබා දීම වගේ දේවල් පාලනය කරන්නේ කඵය. කඵයේ ප්රධාන ගුණාංග තමයි සීතල බව, බර බව, සෙමින් ක්රියා කරන බව, ස්ථායී බව, සහ තෙත් බව.
කඵ වැඩි අයගේ ස්වභාවය
කඵ දෝෂය වැඩි අයට සාමාන්යයෙන් ශක්තිමත්, මහත ශරීරයක් තියෙනවා. ඔවුන්ගේ ජීර්ණය මන්දගාමීයි. ශරීරය සීතලයි, සම තෙල් සහිතයි. හිසකෙස් ඝනකම්, තෙල් සහිත වෙන්න පුළුවන්. ඔවුන් හරිම සන්සුන්, ඉවසිලිවන්තයි, ආදරණීයයි. සමාව දෙනවා. ඔවුන්ට හොඳ මතක ශක්තියක් තියෙනවා. හරිම ස්ථාවරයි. ඒත් කම්මැලිකම වැඩියි, බර වැඩිවීම, සෙම්ප්රතිශ්යාව වගේ දේවල් එන්න පුළුවන්. සිරුරේ අලස බවක් තියෙනවා. ඉක්මනින් දුකට පත් වෙනවා. ශරීරයේ සෙම වැඩි වෙන්න පුළුවන්. දියවැඩියාව, ඇදුම වැනි රෝග වලටත් යොමු වීමේ ප්රවණතාවක් තියෙනවා.
කඵ සමබර කරගන්න
කඵ සමබර කරගන්න උණුසුම්, සැහැල්ලු කෑම කන්න. මිහිරි, තෙල් සහිත කෑම අඩු කරන්න. බර ආහාර ගැනීමෙන් වළකින්න. නිතිපතා ව්යායාම කරන්න. ක්රියාශීලීව ඉන්න. උදේට ඉක්මනින් නැගිටින්න පුරුදු වෙන්න. සෙම්ප්රතිශ්යාව වගේ දේවල් වලදී ඉඟුරු, ගම්මිරිස් වගේ උණුසුම් ගුණ තියෙන දේවල් කෑමට එකතු කරන්න. කඵ වැඩි අයට ක්රියාශීලී ජීවන රටාවක් හරිම වැදගත්. නැත්නම් ශරීරයේ අලස බව තවත් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.
ඔබේ දෝෂ වර්ගය හඳුනාගනිමු
ඔබේ ප්රධාන දෝෂය මොකක්ද කියලා දැනගන්න එක හරිම වැදගත්. මේක තේරුම් ගත්තාම ඔබට පුළුවන් ඔබේ කෑම බීම, ජීවන රටාව ඒ අනුව හදාගන්න. මේ සඳහා අපිට පුළුවන් පුංචි ප්රශ්නාවලියක් භාවිතා කරන්න. අපේ වෙබ් අඩවියේ තියෙන දෝෂ වර්ග හඳුනාගැනීමේ ප්රශ්නාවලිය ඔබට මේකට උදව් වෙයි. ඒක හරහා ඔබේ ශරීරයේ ස්වභාවය ගැන හොඳ අවබෝධයක් ගන්න පුළුවන්. මතක තියාගන්න, හැමෝටම එක දෝෂයක් විතරක්ම නැති වෙන්න පුළුවන්. සමහර විට දෝෂ දෙකක් ප්රමුඛ වෙන්නත් පුළුවන්. ඒක සාමාන්යයි.
දෝෂ සමබර කර නීරෝගී වෙමු
දෝෂ සමබර කරගන්න එක තමයි නිරෝගීව ඉන්න රහස. සෑම දෝෂයකටම ගැලපෙන ආහාර රටා, ව්යායාම, සහ ජීවන පුරුදු තියෙනවා. උදාහරණයක් විදියට වාත අය උණුසුම් කෑම කන්න ඕනේ, පිත්ත අය සැර කෑම අඩු කරන්න ඕනේ, කඵ අය ක්රියාශීලීව ඉන්න ඕනේ. ඔබේ ශරීර ස්වභාවය අනුව හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම පවා වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. ඒ ගැනත් දැනගන්න අපේ හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම පිටුවට ගිහින් බලන්න. නීරෝගී දිවියකට හුස්ම ගැනීමත් කොච්චර වැදගත්ද කියලා ඔබට තේරෙයි.
ඔබට මේ ගැන තවත් දැනගන්න අවශ්ය නම්, අපේ ආයුර්වේද වෛද්ය නාමාවලිය හරහා පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් හමුවෙන්නත් පුළුවන්. ඔවුන්ට පුළුවන් ඔබේ ශරීරයටම ගැලපෙන උපදෙස් දෙන්න.
ශ්රී ලාංකික අපට ආයුර්වේදය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
අපේ ශ්රී ලාංකික ජීවන රටාවට, ආහාර රටාවට ආයුර්වේදය හරිම සමීපයි. අපේ මුතුන් මිත්තෝ මේ දෝෂ සංකල්පය ගැන හොඳට දැනගෙන හිටියා. ඔවුන් ඒ අනුව තමයි කෑම බීම පිළියෙළ කළේ, ජීවත් වුණේ. අදටත් අපේ ගම්වල මේ පුරුදු දකින්න පුළුවන්. මේ දෝෂ වර්ග ආයුර්වේද ශ්රී ලංකා ජනතාවගේ නීරෝගීභාවයට විශාල දායකත්වයක් දීලා තියෙනවා. අපේ දේශීය ආහාර, ඖෂධ, සහ සම්ප්රදායන් මේ දෝෂ සංකල්පය මත පදනම් වෙලා තියෙනවා.
අවසාන වශයෙන්
දෝෂ වර්ග හඳුනාගැනීම කියන්නේ ඔබේ සෞඛ්ය ගමනේ වැදගත් පියවරක්. මේ දැනුමෙන් ඔබට පුළුවන් නීරෝගීව, සතුටින් ජීවත් වෙන්න. ඔබේ ශරීරයට ඇහුම්කන් දෙන්න. ඒක ඔබට කියන දේ තේරුම් ගන්න. සමබර දිවියක් ගත කරන්න. මතක තියාගන්න, හැමෝම එක වගේ නෙවෙයි. ඔබට ගැලපෙන දේ හොයාගන්න එක තමයි වැදගත්ම දේ. ඔබේ ශරීරයේ දෝෂ වර්ග හොඳින් තේරුම් ගෙන නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කරන්න මම ඔබට සුබ පතනවා. By Dr. Harshana Niriella