ආයුබෝවන් හැමෝටම. මම Dr. Harshana Niriella. මේ කාර්යබහුල ලෝකයේ අපිට නොයෙකුත් හේතු නිසා මානසික ආතතිය ඇතිවෙනවා. එය සාමාන්ය දෙයක්. ඒත් මේ ආතතිය දිගින් දිගටම පැවතුනොත් අපේ ශරීරයටත්, මනසටත්, එදිනෙදා වැඩ කටයුතුවලටත් ලොකු බලපෑමක් ඇති කරන්න පුළුවන්.
අද අපි කතා කරමු මානසික ආතතියට ආයුර්වේද ක්රමවලින් කොහොමද සාර්ථකව මුහුණ දෙන්නේ කියලා. ආයුර්වේදය කියන්නේ අපේ රටේ පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ පැවත එන වටිනා දැනුමක්. එය හුදෙක් රෝගවලට ප්රතිකාර කරනවාට වඩා නීරෝගී ජීවිතයක් ගත කරන්න අපිට මග පෙන්වනවා.
ආතතිය කියන්නේ මොකක්ද?
සරලවම කිව්වොත්, ආතතිය කියන්නේ අපේ ජීවිතයේ සිදුවන වෙනස්වීම්වලට හෝ අභියෝගවලට ශරීරය සහ මනස දක්වන ප්රතිචාරයක්. පොඩි ආතතියක් අපිට යම් දෙයක් කරන්න පෙළඹවීමක් වෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒක වැඩි වුණාම තමයි ප්රශ්න ඇති වෙන්නේ. නින්ද නැතිවීම, නිතර කේන්ති යාම, තෙහෙට්ටුව, අවධානය අඩු වීම වගේ දේවල් ආතතියේ පොදු ලක්ෂණ. සමහර අයට බඩේ අමාරු, හිසරදය වගේ ශාරීරික රෝගත් ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
ආයුර්වේදයට අනුව මානසික ආතතිය
ආයුර්වේදයට අනුව අපේ ශරීරයේ දෝෂ තුනක් තියෙනවා. ඒ වාතය, පිත සහ කඵ. මේ දෝෂ සමබරව තියෙනවා නම් අපි නිරෝගීයි. මානසික ආතතිය ඇතිවෙන්නේ මේ දෝෂවල අසමබරතාවය නිසා. විශේෂයෙන්ම වාත දෝෂය වැඩි වුණාම මානසික ආතතිය ඇතිවෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි. වාතය කියන්නේ චලනයට සම්බන්ධ දෙයක්. ඒක වැඩි වුණාම හිත නොසන්සුන් වෙනවා. නින්ද නැති වෙනවා. බය, කාංසාව වැඩි වෙනවා.
ආයුර්වේද ප්රතිකාරවල අරමුණ වෙන්නේ මේ දෝෂ සමබර කරලා මනස සන්සුන් කරන එකයි.
ආතතිය අඩු කරගන්න දින චර්යාවේ වෙනස්කම්
පිරිසිදු ජීවන රටාවක් කියන්නේ මානසික සුවයට අත්යවශ්ය දෙයක්. ඔබේ දින චර්යාවට මේ දේවල් එකතු කරගන්න උත්සාහ කරන්න.
- නිවැරදි නින්ද: හොඳට නිදාගන්න එක හරිම වැදගත්. හැමදාම එකම වෙලාවට නිදාගෙන, එකම වෙලාවට නැගිටින්න පුරුදු වෙන්න. වැඩිහිටියෙකුට පැය 7-8ක නින්දක් අවශ්යයි. නිදාගන්න කලින් ෆෝන් එකෙන් ඈත් වෙන්න. නිදන කාමරය අඳුරු, නිහඬ තැනක් වෙන්න ඕන.
- ව්යායාම: දවසට විනාඩි 30ක් වත් ව්යායාම කරන්න. ඇවිදීම, යෝගා වගේ සරල ව්යායාම පවා හොඳයි. ව්යායාම මගින් සිරුරේ ආතතිය අඩු කරන හෝමෝන නිපදවෙනවා. ඔබට ගැලපෙන ව්යායාම ගැන අදහසක් ගන්න අපේ BMI කැල්කියුලේටරය බලන්න පුළුවන්.
- හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම: ගැඹුරු හුස්ම ගැනීම් ආතතිය අඩු කරන්න පුදුම විදියට උදව් වෙනවා. දවසට ටික වෙලාවක් හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම කරන්න පුරුදු වෙන්න. හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම ගැන වැඩි විස්තර මෙතනින් බලන්න.
- සමාජ සම්බන්ධතා: යහළුවන්, පවුලේ අය එක්ක කාලය ගත කරන්න. විනෝද වෙන්න. හිනාවෙන්න. මේවා මනසට හොඳ ප්රතිකාර.
සිතට සුවය දෙන ආහාර
අපේ ආහාර රටාව මානසික සෞඛ්යයට සෘජුවම බලපානවා. පිරිසිදු, නැවුම් ආහාර අනුභව කරන්න. සැකසූ ආහාර, සීනි අධික ආහාර, අධික තෙල් සහිත ආහාර වලින් පුළුවන් තරම් ඈත් වෙන්න.
- ධාන්ය වර්ග: රතු සහල්, ඕට්ස් වගේ ධාන්ය වර්ගවල තියෙන කාබෝහයිඩ්රේට් සිත සන්සුන් කරනවා.
- පලතුරු සහ එළවළු: කොළ එළවළු, පළතුරු, විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ වලින් පිරිලා. මේවා ස්නායු පද්ධතියට හරිම හොඳයි.
- සෞඛ්ය සම්පන්න මේද: පොල්තෙල්, ඔලිව් තෙල්, ඇවකාඩෝ වගේ දේවල් හොඳයි. කජු, ආමන්ඩ් වගේ ඇට වර්ගත් හොඳයි.
- නිතර වතුර බොන්න: විජලනයත් ආතතිය වැඩි කරන්න පුළුවන්.
මානසික ආතතියට ආයුර්වේද ඔසු
ආයුර්වේදයේ ආතතිය අඩු කරන්න පුළුවන් කියලා ඔප්පු කරපු ඔසු පැළෑටි ගොඩක් තියෙනවා. මේවා ඔබේ වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් මත භාවිතා කරන්න පුළුවන්.
- අෂ්වගන්ධා (Amukkara): මෙය ආතතියට ප්රතිරෝධය දක්වන (adaptogenic) ඖෂධයක්. ශරීරයට ආතතියට අනුවර්තනය වෙන්න උදව් කරනවා. ශක්තිය වඩනවා. නින්ද හොඳ කරනවා.
- බ්රාහ්මී (Gotukola): මතකය වර්ධනය කරන, මොළයේ ක්රියාකාරිත්වය වැඩි කරන ඖෂධයක්. ආතතිය අඩු කරලා මනස සන්සුන් කරනවා. අපේ ගෙවල්වල කොළ කැඳ හදන්න බ්රාහ්මී ගොඩක් භාවිතා කරනවා.
- ශංඛපුෂ්පී (Convolvulus pluricaulis): මේකත් මනස සන්සුන් කරන, මතකය වැඩි කරන ඖෂධයක්. නින්ද නොයාමටත් හොඳයි.
- ජටාමාංසී (Spikenard): ස්නායු පද්ධතියට සුවය දෙන, ආතතිය සහ කාංසාව අඩු කරන ඖෂධයක්.
මේ ඖෂධ භාවිතා කිරීමට පෙර පළපුරුදු ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙකු හමු වී උපදෙස් ලබාගැනීම අත්යවශ්යයි. ඔබේ ශරීර ස්වභාවයට ගැලපෙන ප්රතිකාර මොනවාද කියා වෛද්යවරයාට තීරණය කළ හැකියි.
භාවනා සහ යෝග
භාවනාව සහ යෝගා ආතතිය අඩු කරන්න හොඳම ක්රම දෙකක්. මේවා මනස සන්සුන් කරනවා. ශරීරය සහ මනස එකට සම්බන්ධ කරනවා. දවසට විනාඩි 10-15ක් වත් භාවනා කරන්න උත්සාහ කරන්න. සරලව ඇස් පියාගෙන ඔබේ හුස්ම ගැන අවධානය යොමු කරන්න. යෝගා මගින් මාංශ පේශි ලිහිල් වෙනවා. ආතතිය අඩු වෙනවා. මේවා දවසට ටික වෙලාවක් පුරුදු වෙන්න පුළුවන් නම් ඔබේ ජීවිතයට විශාල වෙනසක් වෙයි.
වෛද්ය උපදෙස් වැදගත්
මේ කියපු ක්රම බොහොමයක් ඔබට තනියම කරන්න පුළුවන් දේවල්. ඒත් ඔබේ මානසික ආතතිය දරුණු නම්, දින චර්යාවට බාධා ඇති වෙනවා නම්, අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්යවරයෙකු හමු වෙන්න. ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙකුට ඔබේ ශරීර ස්වභාවය පරීක්ෂා කරලා, නිවැරදි ආහාර රටාවක්, ඖෂධ සහ චිකිත්සා ක්රම නියම කරන්න පුළුවන්. සමහර විට ඔබට පංචකර්ම ප්රතිකාර වැනි විශේෂ ප්රතිකාර අවශ්ය වෙන්න පුළුවන්. ඔබට ළඟම සිටින ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙක් සොයා ගැනීමට අපගේ වෛද්ය නාමාවලිය පරීක්ෂා කරන්න.
මානසික ආතතිය කියන්නේ අපිට ජයගන්න බැරි දෙයක් නෙමෙයි. නිවැරදි ජීවන රටාවකින්, හොඳ ආහාර රටාවකින්, ආයුර්වේදයේ උපකාරයෙන් අපිට නීරෝගී, සන්සුන් සිතක් ඇති කරගන්න පුළුවන්. ඔබත් අදම මේ වෙනස්කම් ඔබේ ජීවිතයට එකතු කරගන්න උත්සාහ කරන්න. ඔබේ සිතට සුවය ප්රාර්ථනා කරනවා.
By Dr. Harshana Niriella